Instalacja odgromowa musi zapewniać skuteczną ochronę budynku, instalacji elektrycznej oraz użytkowników przed skutkami wyładowań atmosferycznych. Cały system składa się z dwóch części: zewnętrznej i wewnętrznej. Jakie elementy wchodzą w skład kompletnej instalacji odgromowej?
Z czego zbudowana jest zewnętrzna instalacja odgromowa?
Zadaniem zewnętrznej instalacji odgromowej jest przechwytywanie energii wyładowania atmosferycznego, a następnie odprowadzenie jej bezpieczną drogą do ziemi. Wyróżniamy instalacje pasywne i aktywne, przy czym każda instalacja piorunochronna powinna być wykonana zgodnie z wytycznymi zawartymi w serii norm odgromowych PN-EN 62305. Sprawdźmy zatem, jak zbudowana jest instalacja odgromowa i co to jest uziemienie.
Zewnętrzna instalacja odgromowa powinna zawierać:
Zwody pionowe i poziome
Zwody odpowiadają za przechwycenie prądu piorunowego. Montowane są najczęściej na dachu budynku. Instalacja składa się ze zwodów pionowych, które mogą mieć postać iglic, masztów czy piorunochronu aktywnego. Wzdłuż kalenicy i krawędzi dachu biegnie siatka zwodów poziomych, które wykonuje się zazwyczaj z metalowych linek lub drutu. Do produkcji zwodów wykorzystuje się materiały odporne na korozję, wytrzymałe i dobrze przewodzące, takie jak:
stal ocynkowana,
aluminium,
miedź.
Przewody odprowadzające
Przewody odprowadzające odpowiadają za odprowadzenie prądu najkrótszą drogą do gruntu. Są to metalowe linki lub taśmy, które łączą zwody na dachu z uziemieniem. Instaluje się je pionowo wzdłuż elewacji za pomocą specjalnych uchwytów lub metodą naciągową, uwzględniając przy tym zachowanie odpowiedniej odległości od metalowych elementów.
System uziemiający
Elementem systemu uziemiającego są złącza kontrolne (probiercze), które umożliwiają odłączenie przewodów odprowadzających i wykonanie pomiarów rezystancji uziemienia. Końcową częścią systemu uziemiającego jest uziom, który odpowiada za rozproszenie prądu w gruncie. Wyróżniamy tutaj:
uziomy naturalne, które stanowią element konstrukcji budynku (np. zbrojenie fundamentów);
uziomy sztuczne, które najczęściej wykonuje się ze stalowych prętów (uziom szpilkowy) lub taśmy bednarki (uziom otokowy).
Z jakich elementów składa się wewnętrzna część instalacji odgromowej?
Z pozoru wykonanie zewnętrznej instalacji odgromowej nie jest trudne. W takim razie dlaczego warto zlecić usługi elektryczne profesjonalnej firmie? Otóż podczas uderzenia pioruna może dojść do nagłego i krótkotrwałego wzrostu napięcia, co może doprowadzić do uszkodzenia urządzeń i instalacji, a nawet do wybuchu pożaru. W związku z tym niezbędne jest zastosowanie wewnętrznej instalacji odgromowej, którą powinien wykonać elektryk. W jej skład wchodzą takie elementy jak:
Ograniczniki przepięć
Ograniczniki przepięć odpowiadają za zredukowanie napięcia elektrycznego do bezpiecznego poziomu. Stosuje się trzy stopnie ochrony:
ograniczniki przepięć typu 1 – montowane w głównej rozdzielnicy, umożliwiają rozładowanie bardzo silnych prądów piorunowych;
ograniczniki przepięć typu 2 – montowane w głównej rozdzielnicy, umożliwiają rozładowanie prądów z pośrednich wyładowań atmosferycznych;
ograniczniki przepięć typu 3 – stosowane bezpośrednio przy urządzeniach (np. sprzęcie RTV i AGD), mają bardzo niewielką możliwość rozładowywania prądów piorunowych.
Główna szyna uziemiająca (GSU)
Główna szyna uziemiająca (GSU) znajduje się w rozdzielnicy głównej budynku. Jest to centralny element ochrony odgromowej, do którego podłącza się przewody uziemiające urządzenia piorunochronnego, przewody ochronne instalacji elektrycznej, uziemienie oraz instalacje metalowe występujące w budynku (np. wodociągowe, centralnego ogrzewania, gazowe).
Kto powinien wykonać instalację odgromową?
Wykonanie instalacji odgromowej należy powierzyć fachowcowi z uprawnieniami elektrycznymi (SEP G1). Warto zdecydować się na montaż piorunochronów z firmą elektryczną chociażby ze względu na konieczność uzyskania odpowiedniej rezystancji uziomu, która nie powinna przekraczać 10 Ω. Błędy wykonawcze i zły dobór materiałów mogą bowiem sprawić, że system nie zapewni skutecznej ochrony odgromowej. W konsekwencji zwiększa się ryzyko uszkodzenia budynku, zniszczenia instalacji i urządzeń elektrycznych, a także zagrożenia pożarowego.
