Instalacja elektryczna jest jednym z tych elementów mieszkania, których na co dzień praktycznie nie widać. Przewody znajdują się pod tynkiem, połączenia ukryte są w puszkach, a użytkownik ma kontakt przede wszystkim z gniazdami, włącznikami i rozdzielnicą. To jednak od stanu całej instalacji zależy bezpieczeństwo oraz możliwość bezproblemowego korzystania ze współczesnych urządzeń elektrycznych.
Problem szczególnie często dotyczy mieszkań znajdujących się w starszych budynkach. Instalacje projektowane kilkadziesiąt lat temu powstawały w czasach, gdy zapotrzebowanie gospodarstw domowych na energię elektryczną było znacznie mniejsze. Dzisiaj w jednym mieszkaniu pracują jednocześnie płyta indukcyjna, piekarnik, zmywarka, pralka, suszarka, klimatyzator, komputery i wiele innych urządzeń. W takich warunkach stan starej instalacji warto dokładnie zweryfikować.
Sama data wykonania instalacji nie przesądza jeszcze o konieczności jej całkowitej wymiany. Dwie instalacje mające po kilkadziesiąt lat mogą znajdować się w zupełnie innym stanie technicznym. Znaczenie ma sposób wykonania, zastosowane materiały, wcześniejsze naprawy oraz warunki eksploatacji.
W starszych mieszkaniach można spotkać między innymi przewody aluminiowe, niewielką liczbę obwodów czy rozwiązania ochronne odpowiadające standardom obowiązującym w czasie budowy obiektu. Problemem bywają również późniejsze przeróbki wykonywane fragmentami.
W efekcie instalacja może składać się z części pochodzących z różnych okresów. W jednym pomieszczeniu mogą znajdować się nowe przewody, podczas gdy pozostała część mieszkania nadal korzysta ze starej instalacji.
Dlatego jej rzeczywistego stanu nie powinno się oceniać wyłącznie po wyglądzie gniazdek czy rozdzielnicy.
Jakie objawy powinny zwrócić uwagę?
Niektóre nieprawidłowości mogą być zauważalne podczas codziennego użytkowania mieszkania. Powtarzające się wyłączanie zabezpieczeń, nagrzewające się gniazda, ślady przegrzania, iskrzenie czy problemy występujące po uruchomieniu kilku urządzeń jednocześnie powinny skłonić do sprawdzenia instalacji.
Nie należy jednak czekać na pojawienie się takich symptomów. Instalacja może wymagać modernizacji również wtedy, gdy pozornie działa prawidłowo.
Jeżeli nie znamy historii instalacji albo mieszkanie ma zostać poddane większemu remontowi, dobrym rozwiązaniem jest wcześniejsza konsultacja ze specjalistą. Doświadczony elektryk Wrocław może ocenić istniejące rozwiązania, sprawdzić rozdzielnicę oraz określić, czy potrzebna jest kompleksowa modernizacja, czy wystarczą prace dotyczące wybranych obwodów.
Dlaczego stare instalacje mogą nie odpowiadać współczesnym potrzebom?
Zmienił się przede wszystkim sposób korzystania z energii elektrycznej. Dawniej w mieszkaniu znajdowało się znacznie mniej urządzeń o dużej mocy. Obecnie szczególnie wymagającym pomieszczeniem jest kuchnia.
Płyta indukcyjna, piekarnik, zmywarka, czajnik czy ekspres do kawy mogą pracować w podobnym czasie. Do tego dochodzą urządzenia w pozostałych pomieszczeniach.
Dlatego nowoczesna instalacja jest odpowiednio dzielona na obwody, a urządzenia wymagające większej mocy mogą wymagać odpowiednio przygotowanego zasilania. Istotne jest również właściwe dobranie zabezpieczeń do parametrów instalacji.
Samo zwiększenie wartości zabezpieczenia nie jest sposobem na rozwiązanie problemu przeciążonego obwodu. Zabezpieczenie musi być dobrane między innymi do przewodów i warunków, w jakich pracuje instalacja.
Remont mieszkania to najlepszy moment na modernizację
Jeżeli planowany jest generalny remont, warto jeszcze przed rozpoczęciem prac wykończeniowych ustalić stan instalacji elektrycznej.
Wykonywanie nowych tynków, gładzi, malowania czy zabudowy meblowej, a następnie ponowne rozkuwanie ścian z powodu instalacji elektrycznej generuje dodatkowe koszty i wydłuża cały remont.
Z tego względu wymiana instalacji elektrycznej powinna zostać zaplanowana odpowiednio wcześnie. Pozwala to jednocześnie dostosować liczbę oraz rozmieszczenie punktów elektrycznych do przyszłego wyposażenia mieszkania.
Przed rozpoczęciem prac warto ustalić między innymi lokalizację sprzętu AGD, telewizorów, stanowisk komputerowych, oświetlenia oraz urządzeń, które wymagają indywidualnego podejścia do zasilania.
Co z przewodami aluminiowymi?
Obecność instalacji aluminiowej jest jednym z częstszych powodów, dla których właściciele starszych mieszkań zaczynają rozważać modernizację.
Nie oznacza to, że każdy fragment przewodu aluminiowego automatycznie powoduje awarię. Taka instalacja wymaga jednak szczególnej uwagi, zwłaszcza jeśli przez lata była wielokrotnie modyfikowana.
Znaczenie ma stan połączeń, obciążenie poszczególnych obwodów oraz sposób wykonania późniejszych przeróbek. Nieprawidłowe łączenie różnych materiałów przewodzących lub źle wykonane połączenia mogą prowadzić do pogorszenia parametrów instalacji i lokalnego nagrzewania.
Podczas dużego remontu mieszkania warto więc rozważyć, czy pozostawianie starego okablowania pod nowym wykończeniem jest ekonomicznie uzasadnione.
Rozdzielnica elektryczna również wymaga uwagi
Modernizacja instalacji to nie tylko przewody i gniazdka. Ważnym elementem jest rozdzielnica, w której znajdują się zabezpieczenia poszczególnych obwodów.
Jeżeli instalacja zostaje rozbudowana, zazwyczaj rośnie również liczba obwodów. Rozdzielnica powinna zostać zaprojektowana w taki sposób, aby umożliwiała odpowiednie rozmieszczenie aparatury oraz pozostawiała możliwość późniejszej rozbudowy.
Zakres zastosowanych zabezpieczeń powinien wynikać z projektu i parametrów konkretnej instalacji. W nowoczesnych rozwiązaniach stosuje się między innymi odpowiednio dobrane zabezpieczenia nadprądowe oraz ochronę różnicowoprądową.
Nie warto więc traktować wymiany rozdzielnicy jako niezależnej kosmetycznej modernizacji. Powinna ona być częścią całościowej oceny instalacji.
Więcej gniazd zamiast przedłużaczy
Jedną z najbardziej odczuwalnych różnic pomiędzy starą a dobrze zaprojektowaną współczesną instalacją jest liczba punktów elektrycznych.
W starszych mieszkaniach często znajduje się zaledwie kilka gniazd w pomieszczeniu. Obecnie może to być zdecydowanie za mało. W rezultacie użytkownicy korzystają z listew i przedłużaczy, do których podłączonych jest wiele urządzeń.
Podczas modernizacji warto zaplanować gniazda na podstawie przyszłego wyposażenia każdego pomieszczenia. Szczególnie dokładnie należy przemyśleć kuchnię, salon oraz miejsce przeznaczone do pracy.
Dobrze przygotowany projekt pozwala ograniczyć późniejsze przeróbki i sprawia, że instalacja jest wygodniejsza w codziennym użytkowaniu.
Czy trzeba wymieniać całą instalację?
Nie zawsze.
Jeżeli część instalacji została wcześniej prawidłowo zmodernizowana i znajduje się w dobrym stanie, zakres prac może być mniejszy. Nie powinno się jednak podejmować takiej decyzji wyłącznie na podstawie oględzin widocznych elementów.
W praktyce konieczne jest ustalenie, jakie przewody znajdują się w ścianach, jak wykonano poszczególne obwody i jakie zabezpieczenia zastosowano.
Dopiero na tej podstawie można zdecydować, czy uzasadniona jest wymiana całej instalacji, jej określonej części czy jedynie usunięcie konkretnych nieprawidłowości.
Pomiary pozwalają ocenić instalację na podstawie konkretnych parametrów
Oględziny są istotne, ale nie dostarczają wszystkich informacji o stanie instalacji. Dlatego ważnym elementem kontroli są odpowiednie badania.
Profesjonalne pomiary elektryczne mogą obejmować między innymi sprawdzenie rezystancji izolacji, ciągłości przewodów ochronnych, impedancji pętli zwarcia oraz działania wyłączników różnicowoprądowych – zależnie od rodzaju i budowy badanej instalacji.
Pomiary wykonuje się również po zakończeniu nowych prac instalacyjnych. Pozwalają one sprawdzić parametry wykonanej instalacji przed jej normalną eksploatacją.
Modernizację warto planować z wyprzedzeniem
Najdroższym rozwiązaniem bywa pozostawienie decyzji o instalacji elektrycznej na sam koniec remontu. Jeżeli potrzeba dodatkowych obwodów lub wymiany przewodów zostanie zauważona dopiero po wykonaniu ścian, podłóg i zabudowy, zakres dodatkowych prac może być znacznie większy.
Dlatego instalację warto przeanalizować już na etapie planowania remontu.
Należy uwzględnić nie tylko obecne wyposażenie mieszkania, lecz także rozwiązania, które mogą pojawić się w przyszłości. Klimatyzacja, dodatkowe urządzenia kuchenne, automatyka domowa czy kolejne stanowisko komputerowe mogą zwiększyć zapotrzebowanie na energię.
Odpowiednio zaplanowana modernizacja pozwala przygotować instalację na takie zmiany bez konieczności kolejnego generalnego remontu.
Bezpieczna instalacja jest ważniejsza niż jej wygląd
Nowe gniazda i estetyczna rozdzielnica mogą poprawić wygląd mieszkania, ale nie są najważniejszym kryterium oceny instalacji elektrycznej. Kluczowe znaczenie mają elementy ukryte pod tynkiem, sposób wykonania połączeń, zabezpieczenia oraz parametry całego układu.
W przypadku starszych mieszkań warto więc sprawdzić instalację przed rozpoczęciem kosztownych prac wykończeniowych. Pozwala to racjonalnie określić zakres modernizacji i wykonać prace elektryczne wtedy, gdy ingerencja w ściany jest najmniej problematyczna.
Dobrze zaplanowana instalacja powinna nie tylko odpowiadać dzisiejszym potrzebom mieszkańców, ale również umożliwiać bezpieczne i wygodne korzystanie z mieszkania przez kolejne lata.
